L\u00fcks bir kruvaziyer gemisinde patlak veren hantavir\u00fcs salg\u0131n\u0131nda \u00fc\u00e7 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti; be\u015f ki\u015fide ise do\u011frulanm\u0131\u015f ya da \u015f\u00fcpheli vaka tespit edildi.<\/p>\n\n\n\n
L\u00fcks bir kruvaziyer gemisinde patlak veren hantavir\u00fcs salg\u0131n\u0131nda \u00fc\u00e7 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti; be\u015f ki\u015fide ise do\u011frulanm\u0131\u015f ya da \u015f\u00fcpheli vaka tespit edildi.<\/p>\n\n\n\n
Reuters, hantavir\u00fcse dair \u00f6nemli sorular\u0131 yan\u0131tlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Hantavir\u00fcs nedir?<\/p>\n\n\n\n
Hantavir\u00fcsler, insanlara bula\u015farak hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7abilen kemirgen kaynakl\u0131 vir\u00fcslerdir.
D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc, her y\u0131l k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte 10.000 ile 100.000 aras\u0131nda insan vakas\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmekte olup hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fiddeti duruma g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n
Hantavir\u00fcs nas\u0131l bula\u015f\u0131r?<\/p>\n\n\n\n
Hantavir\u00fcs, \u00f6ncelikle kemirgenler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yay\u0131l\u0131r; fare ve s\u0131\u00e7anlarla ya da bunlar\u0131n idrar, d\u0131\u015fk\u0131 ve t\u00fck\u00fcr\u00fckleriyle temas yoluyla insanlara bula\u015f\u0131r. Vir\u00fcs, \u00f6zellikle istila alt\u0131ndaki alanlar\u0131n temizlenmesi s\u0131ras\u0131nda havaya kar\u0131\u015farak bula\u015fma riski ta\u015f\u0131r. Kontamine y\u00fczeyler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bula\u015fma ise daha az g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Arjantin ve \u015eili’de g\u00f6r\u00fclen Andes su\u015fu, yak\u0131n ve uzun s\u00fcreli insan-insan temas\u0131yla yay\u0131labilen tek bilinen varyantd\u0131r. DS\u00d6, \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc kruvaziyer gemisindeki salg\u0131n\u0131n Andes hantavir\u00fcs\u00fc oldu\u011funu do\u011frulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Enfeksiyonun belirtileri nelerdir?<\/p>\n\n\n\n
D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde yayg\u0131n olan hantavir\u00fcsler, farkl\u0131 belirti veya hastal\u0131klara yol a\u00e7ar; bir k\u0131sm\u0131 ise hi\u00e7bir belirti g\u00f6stermez.
DS\u00d6’ye g\u00f6re belirtiler, maruziyetten genellikle bir ila sekiz hafta sonra ortaya \u00e7\u0131kmakta olup ate\u015f, kas a\u011fr\u0131lar\u0131 ve gastrointestinal sorunlar\u0131 kapsayabilir.<\/p>\n\n\n\n
Avrupa ve Asya’da hantavir\u00fcsler; esas olarak b\u00f6brekleri ve kan damarlar\u0131n\u0131 etkileyen hemorajik ate\u015f ile b\u00f6brek sendromuna neden olur.<\/p>\n\n\n\n
Amerika k\u0131tas\u0131nda ise enfeksiyon, h\u0131zl\u0131 seyreden ve akci\u011ferlerde s\u0131v\u0131 birikmesiyle kalp komplikasyonlar\u0131na yol a\u00e7an hantavir\u00fcs kardiyopulmoner sendromuna yol a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n
DS\u00d6’ye g\u00f6re hantavir\u00fcs kardiyopulmoner sendromundan kaynaklanan \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131 y\u00fczde 50’ye kadar \u00e7\u0131kabilmekte; bu oran, Asya ve Avrupa’da yayg\u0131n enfeksiyonlarda g\u00f6r\u00fclen y\u00fczde 1-15 ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda olduk\u00e7a y\u00fcksek kal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
Hantavir\u00fcs enfeksiyonu tedavi edilebilir mi?<\/p>\n\n\n\n
Hantavir\u00fcs enfeksiyonuna y\u00f6nelik \u00f6zg\u00fcl bir tedavi bulunmamaktad\u0131r; bu nedenle mevcut tedavi, istirahat ve s\u0131v\u0131 takviyesini i\u00e7eren destekleyici bak\u0131ma odaklanmaktad\u0131r. Hastalara solunum deste\u011fi olarak ventilat\u00f6r gerekebilir.
Korunma, alanlar\u0131n ve y\u00fczeylerin temiz tutulmas\u0131 gibi \u00f6nlemlerle kemirgenlerle temas\u0131n en aza indirilmesine dayan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Salg\u0131nlar s\u0131ras\u0131nda temas takibi, vir\u00fcse potansiyel olarak maruz kalanlar\u0131n hastane bak\u0131m\u0131na daha erken ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak hem sonu\u00e7lar\u0131 iyile\u015ftirmekte hem de daha fazla yay\u0131lmay\u0131 \u00f6nler.<\/p>\n\n\n\n
Genel halk i\u00e7in riskler nelerdir?<\/p>\n\n\n\n
Kruvaziyer gemisindeki salg\u0131n al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda olup DS\u00d6 ve \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerden uzmanlar taraf\u0131ndan soru\u015fturulmaktad\u0131r; ancak DS\u00d6, halk\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 riskin d\u00fc\u015f\u00fck kalmaya devam etti\u011fini belirtmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Daha geni\u015f bir perspektiften bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, DS\u00d6’n\u00fcn Amerika kolu Aral\u0131k ay\u0131nda \u00f6zellikle Bolivya ve Paraguay’da b\u00f6lgedeki hantavir\u00fcs vakalar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 konusunda uyar\u0131da bulunmu\u015ftu. En fazla vakay\u0131 rapor eden Arjantin’in yan\u0131 s\u0131ra Brezilya’da da \u00f6l\u00fcml\u00fcl\u00fck oranlar\u0131nda y\u00fckseli\u015f g\u00f6zlemlenmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Arjantin, ge\u00e7en y\u0131l hantavir\u00fcs pulmoner sendromu te\u015fhisi konulan 66 hastan\u0131n 21’ini yitirerek y\u00fczde 32’lik bir \u00f6l\u00fcm oran\u0131 kaydetmi\u015f; bu oran, son d\u00f6rt y\u0131l\u0131n y\u00fczde 15’lik ortalamas\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00fczerine \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n