Uzmanlara g\u00f6re g\u00fcnl\u00fck hayatta s\u0131k yap\u0131lan baz\u0131 hatalar, ciddi g\u00f6z hastal\u0131klar\u0131na zemin haz\u0131rl\u0131yor. Basit \u00f6nlemlerle enfeksiyon ve kal\u0131c\u0131 g\u00f6rme kayb\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek m\u00fcmk\u00fcn. \u0130\u015fte g\u00f6z doktorlar\u0131n\u0131n yapmad\u0131\u011f\u0131 9 al\u0131\u015fkanl\u0131k.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, bir\u00e7ok insan\u0131n ancak bir sorun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda fark etti\u011fi bir alan. G\u00f6rme kayb\u0131, enfeksiyon, yaralanma ve di\u011fer g\u00f6z problemleri olduk\u00e7a yayg\u0131n; \u00f6zellikle de ya\u015f ilerledik\u00e7e. Bu sorunlar\u0131 tedavi etmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler ve hatta ameliyatlar bulunsa da, en ideali bu noktaya hi\u00e7 gelmemek.<\/p>\n\n\n\n
Ya\u015f ald\u0131k\u00e7a g\u00f6zlerimizi sa\u011fl\u0131kl\u0131 tutmak ve enfeksiyon ile hasar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in yapabilece\u011fimiz pek \u00e7ok \u015fey var.
The Huffington Post, g\u00f6z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ad\u0131na g\u00f6z doktorlar\u0131n\u0131n \u00f6zellikle ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131 derledi. \u0130\u015fte uzmanlar\u0131n asla yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fi 9 al\u0131\u015fkanl\u0131k:<\/p>\n\n\n\n
KONTAKT LENSLE UYUMAZLAR<\/p>\n\n\n\n
The Ohio State \u00dcniversitesi Wexner T\u0131p Merkezi\u2019nde g\u00f6revli optometrist Dr. William McLaughlin, \u201cKontakt lenslerim, uzun s\u00fcreli kullan\u0131m i\u00e7in FDA onayl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece onlarla asla uyumam; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu durum a\u011fr\u0131l\u0131 g\u00f6z enfeksiyonlar\u0131 ve kornea hasar\u0131 riski ta\u015f\u0131r\u201d dedi.
Bazen kontakt lens kullanan ki\u015filer \u00e7ok yorulabilir, fazla alkol ald\u0131ktan sonra s\u0131zabilir ya da lenslerini \u00e7\u0131karmaya f\u0131rsat bulamadan uyuyakalabilir. G\u00fcn i\u00e7inde k\u0131sa bir uyku ya da u\u00e7akta dal\u0131p gitmek de buna neden olabilir. Ancak bu gibi durumlarda lensleri \u00e7\u0131karmay\u0131 hat\u0131rlamak b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Pacific Vision Institute\u2019un kurucusu ve g\u00f6z doktoru Dr. Ella Faktorovich ise \u201cKontakt lensle uyumak, lens \u00fczerindeki mikroplar\u0131n ve bakterilerin gece boyunca \u00e7o\u011falmas\u0131na olanak tan\u0131r. Bu durum, g\u00f6rmeyi tehdit edebilen kornea \u00fclseri gibi komplikasyonlara ve hatta kornea nakli gereksinimine yol a\u00e7abilir” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
Uzun s\u00fcre ekrana yak\u0131ndan bakmazlar
Faktorovich, \u201cTelefon, diz\u00fcst\u00fc bilgisayar veya kitaba uzun s\u00fcre yak\u0131ndan bakmak, gen\u00e7lerde miyopi riskini art\u0131rabilir ve her ya\u015f grubunda g\u00f6z yorgunlu\u011funa neden olabilir. Miyopi genellikle \u00e7ocuklukta geli\u015fir ve ergenli\u011fin sonlar\u0131na kadar ilerler” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Dijital g\u00f6z yorgunlu\u011funu \u00f6nlemek ve azaltmak i\u00e7in 20-20-20 kural\u0131n\u0131 \u00f6nerdi: Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yakla\u015f\u0131k 6 metre uza\u011fa bakmak.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6z yorgunlu\u011funu azaltmak, ya\u015f ilerledik\u00e7e genel g\u00f6z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da iyile\u015ftirebilir.
Faktorovich ayr\u0131ca \u015funlar\u0131 ekledi:<\/p>\n\n\n\n
\u201c\u0130nsanlar ya\u015fland\u0131k\u00e7a presbiyopi geli\u015fir. Bu da Monovizyon LASIK veya PRK gibi i\u015flemlere ihtiya\u00e7 duyulmas\u0131na yol a\u00e7abilir. Bu i\u015flemlerde bir g\u00f6z uzak g\u00f6r\u00fc\u015f i\u00e7in d\u00fczeltilirken, di\u011fer g\u00f6z hafif miyop b\u0131rak\u0131l\u0131r ya da d\u00fczeltilmez. Presbiyopi i\u00e7in di\u011fer bir se\u00e7enek ise lens de\u011fi\u015fimi ameliyat\u0131d\u0131r”<\/p>\n\n\n\n
G\u00d6Z MUAYENES\u0130N\u0130 ERTELEMEZLER<\/p>\n\n\n\n
McLaughlin, \u201cG\u00f6zlerimi en az y\u0131lda bir ya da bir bu\u00e7uk y\u0131lda bir muayene ettirmeyi asla ihmal etmem\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 riske atan bir hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131z varsa, g\u00f6z bebe\u011fi b\u00fcy\u00fct\u00fclerek yap\u0131lan muayeneler dahil olmak \u00fczere d\u00fczenli kontroller \u00f6zellikle \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n
The Ohio State University Wexner T\u0131p Merkezi\u2019nden optometrist Dr. Barbara Mihalik, \u201cDiyabet hastalar\u0131nda retinopati geli\u015fme riski artar. Bu durum retinada kanamayla ba\u015flar ve zamanla \u015fi\u015flik, katarakt, glokom ve s\u0131z\u0131nt\u0131 yapan yeni damar olu\u015fumuna ilerleyebilir. Bu da ani g\u00f6rme kayb\u0131na ve retina dekolman\u0131na yol a\u00e7arak kal\u0131c\u0131 g\u00f6rme kayb\u0131na neden olabilir” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Mihalik, \u00e7o\u011fu hastada ba\u015flang\u0131\u00e7ta belirti olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak \u201cBu nedenle y\u0131lda en az bir kez g\u00f6z bebe\u011fi b\u00fcy\u00fct\u00fclerek muayene yap\u0131lmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu g\u00f6rme kayb\u0131n\u0131 \u00f6nleyebilecek tedaviler vard\u0131r\u201d dedi.
Ani g\u00f6rme de\u011fi\u015fikliklerini g\u00f6rmezden gelmezler
Mihalik, \u201cG\u00f6r\u00fc\u015fte ani \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kan u\u00e7u\u015fan cisimler, \u0131\u015f\u0131k \u00e7akmalar\u0131 ve \u00f6zellikle g\u00f6r\u00fc\u015f alan\u0131nda perde inmesi hissini asla g\u00f6rmezden gelmem. Bunlar\u0131n hepsi retina y\u0131rt\u0131\u011f\u0131 veya deli\u011finin ve buna ba\u011fl\u0131 retina dekolman\u0131n\u0131n habercisi olabilir” diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
Sorun erken tespit edilirse, retina ayr\u0131lmadan tedavi edilebilir.<\/p>\n\n\n\n
Mihalik \u201cRetina ayr\u0131l\u0131rsa cerrahi gerekir ve g\u00f6rmenin ne kadar geri kazan\u0131laca\u011f\u0131, ayr\u0131lman\u0131n s\u00fcresi ve yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu t\u00fcr belirtiler ortaya \u00e7\u0131karsa hemen bir g\u00f6z doktoruna ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r” diye ekledi.<\/p>\n\n\n\n
MAKYAJLA UYUMAZLAR<\/p>\n\n\n\n
New York Eye and Ear Infirmary of Mount Sinai\u2019da g\u00f6revli g\u00f6z hastal\u0131klar\u0131 uzman\u0131 Dr. Avnish Deobhakta, \u201cG\u00f6zlerin yeterince nemlenmemesi, \u00f6zellikle kontakt lens veya makyaj kullanan ki\u015filerde s\u0131k g\u00f6r\u00fclen ama g\u00f6zden ka\u00e7an bir sorundur. Ya\u015fland\u0131k\u00e7a g\u00f6zya\u015f\u0131 kalitesi d\u00fc\u015fer. Bu durum, kornea \u00fczerine yerle\u015ftirilen kontakt lensler ve g\u00f6z kapaklar\u0131na uygulanan baz\u0131 makyaj \u00fcr\u00fcnleriyle daha da k\u00f6t\u00fcle\u015febilir \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar g\u00f6zya\u015f\u0131 \u00fcretimini bozabilir” dedi.<\/p>\n\n\n\n
Kornea sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fabilmek i\u00e7in s\u00fcrekli nemli kalmal\u0131d\u0131r. Ancak ya\u015flanma, kontakt lens kullan\u0131m\u0131 ve makyaj, bu do\u011fal nemlendirme s\u00fcrecini olumsuz etkileyebilir.<\/p>\n\n\n\n
Deobhakta, makyaj yapan ki\u015filerin yatmadan \u00f6nce makyajlar\u0131n\u0131 mutlaka temizlemesi gerekti\u011fini vurgulad\u0131. Aksi halde enfeksiyon riski artar ve g\u00f6z y\u00fczeyi zarar g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n
Deobhakta \u201cBu durumu y\u00f6netmenin bir yolu, koruyucu madde i\u00e7ermeyen suni g\u00f6zya\u015f\u0131 damlalar\u0131n\u0131 d\u00fczenli kullanmakt\u0131r. Bu damlalar g\u00f6z y\u00fczeyini nemlendirir ve genellikle g\u00fcnde \u00fc\u00e7 ila d\u00f6rt kez kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyoruz” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
G\u00dcNE\u015eE DO\u011eRUDAN BAKMAZLAR<\/p>\n\n\n\n
Faktorovich, \u201c\u0130nsanlar asla do\u011frudan g\u00fcne\u015fe bakmamal\u0131.Bu y\u0131l ya\u015fanan g\u00fcne\u015f tutulmas\u0131nda bir\u00e7ok ki\u015fi normal g\u00fcne\u015f g\u00f6zl\u00fckleri ya da ev yap\u0131m\u0131 filtrelerle g\u00fcne\u015fe bakmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bu son derece zararl\u0131d\u0131r. Do\u011fru koruma olmadan g\u00fcne\u015fe k\u0131sa s\u00fcreli bakmak bile retinaya kal\u0131c\u0131 zarar verebilir” dedi.<\/p>\n\n\n\n
G\u00fcne\u015f tutulmas\u0131 gibi durumlarda mutlaka uygun koruyucu ekipman kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
S\u0130GARA VE ELEKTRON\u0130K S\u0130GARA KULLANMAZLAR<\/p>\n\n\n\n
Deobhakta, \u201cSigara ve elektronik sigara, genel sa\u011fl\u0131k kadar g\u00f6z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de yap\u0131labilecek en k\u00f6t\u00fc \u015feyler aras\u0131ndad\u0131r. Sigara i\u00e7enlerde, retina gibi kendini yenileyemeyen g\u00f6z dokular\u0131n\u0131 tahrip eden ciddi hastal\u0131klar \u00e7ok daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr” diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n
Sigaran\u0131n ayr\u0131ca katarakt riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7o\u011fu zaman ameliyat gerektirdi\u011fi belirtiliyor.
Deobhakta \u201cDuman\u0131n kendisi de g\u00f6z y\u00fczeyine zarar vererek kornea \u00e7izilmelerine ve \u00e7ok a\u011fr\u0131l\u0131 kuru g\u00f6z hastal\u0131\u011f\u0131na yol a\u00e7abilir. K\u0131sacas\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00f6zler i\u00e7in sigara ve elektronik sigaradan uzak durulmal\u0131” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Kontakt lensleri musluk suyuyla temizlemezler
Mihalik, kontakt lensleri musluk suyuyla y\u0131kamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Mihalik \u201cBu durum, kornea \u00fclseri olarak da bilinen mikrobiyal keratit riskini ciddi \u015fekilde art\u0131r\u0131r ve kal\u0131c\u0131 k\u00f6rl\u00fc\u011fe hatta baz\u0131 durumlarda kornea nakline yol a\u00e7abilir\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
Bunun yerine lenslerin \u00f6zel sol\u00fcsyonla temizlenmesi, uygun \u015fekilde saklanmas\u0131, lens kab\u0131n\u0131n d\u00fczenli de\u011fi\u015ftirilmesi ve lenslerin \u00f6nerilen s\u00fcrede kullan\u0131lmas\u0131 gerekir.
McLaughlin \u201cKontakt lenslerimi \u00f6nerilen s\u00fcre doldu\u011funda atmay\u0131 asla ihmal etmem\u201d dedi.<\/p>\n\n\n\n
DENGES\u0130Z BESLENMEZLER<\/p>\n\n\n\n
Deobhakta, \u201c\u015eeker ve ya\u011f a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin bir beslenmenin sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 oldu\u011fu bilinir, ancak bu durum g\u00f6zler \u00fczerinde orant\u0131s\u0131z derecede olumsuz etki yarat\u0131r. Diyabet gibi hastal\u0131klar, kliniklerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn en yayg\u0131n nedenlerindendir ve genellikle y\u00fcksek karbonhidrat ve ya\u011f i\u00e7eren beslenmeyle ili\u015fkilidir\u201d \u015feklinde konu\u015ftu.
Ayr\u0131ca kontrols\u00fcz y\u00fcksek tansiyonun, g\u00f6z i\u00e7inde damar t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 (g\u00f6z felci) riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Deobhakta \u201c\u0130yi haber \u015fu ki, dengeli beslenme ve egzersiz sadece genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, bu hastal\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kma riskini de ciddi \u015fekilde azalt\u0131r. Bu nedenle d\u00fc\u015f\u00fck \u015fekerli ve ya\u011fl\u0131 Akdeniz tipi beslenmeyi ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f, ko\u015fu ya da bisiklet gibi keyif al\u0131nan fiziksel aktiviteleri \u00f6neriyoruz” diye ekledi.<\/p>\n\n\n\n