Ya\u015f ilerledik\u00e7e baz\u0131 h\u00fccrelerde Y kromozomu kaybolan erkeklerde, kalp hastal\u0131\u011f\u0131, Alzheimer ve kanser riskinin artt\u0131\u011f\u0131 belirlendi.
Ya\u015f ilerledik\u00e7e erkeklerde baz\u0131 h\u00fccrelerden Y kromozomu kayboluyor. Daha \u00f6nce Y\u2019nin az say\u0131da gen ta\u015f\u0131mas\u0131 nedeniyle bu kayb\u0131n sa\u011fl\u0131k \u00fczerinde etkili olmayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Ancak yap\u0131lan son ara\u015ft\u0131rmalar, Y kromozomu kayb\u0131n\u0131n ciddi hastal\u0131klarla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu ortaya koyuyor. 60 ya\u015f\u0131ndaki erkeklerin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 40\u2019\u0131nda, 90 ya\u015f\u0131ndakilerin ise y\u00fczde 57\u2019sinde Y kayb\u0131 tespit ediliyor. Bu kayb\u0131 sigara ve \u00e7evresel toksinler h\u0131zland\u0131r\u0131yor.
Y kromozomu kayb\u0131 t\u00fcm h\u00fccrelerde ger\u00e7ekle\u015fmiyor; kromozomu kaybeden h\u00fccrelerin soyundan gelenler de onu yeniden kazanam\u0131yor. Bu durum, v\u00fccutta normal ve Y kromozomsuz h\u00fccrelerden olu\u015fan mozaik bir yap\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. Laboratuvar deneyleri ise Y\u2019siz h\u00fccrelerin normal h\u00fccrelere k\u0131yasla daha h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve t\u00fcm\u00f6rlerde \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.
Y kromozomu yaln\u0131zca sperm \u00fcretiminde ve erkek cinsiyetinin belirlenmesinde g\u00f6revli de\u011fildir. Y\u2019de bulunan 51 protein kodlayan genin baz\u0131lar\u0131 v\u00fccutta yayg\u0131n \u015fekilde ifade edilirken, baz\u0131lar\u0131 kanser bask\u0131lay\u0131c\u0131 \u00f6zellik ta\u015f\u0131yor. Ayr\u0131ca Y kromozomu, protein \u00fcretmeyen ancak gen fonksiyonlar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen \u00e7ok say\u0131da kodlamayan gen i\u00e7eriyor. Bu genler ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi ve kan h\u00fccrelerinin farkl\u0131la\u015fmas\u0131 gibi temel i\u015flevleri etkileyebiliyor.
Y kromozomunun kayb\u0131 ciddi hastal\u0131klara yol a\u00e7\u0131yor
Klinik ara\u015ft\u0131rmalar, kalp hastal\u0131klar\u0131, b\u00f6brek yetmezli\u011fi, Alzheimer ve baz\u0131 kanserlerle Y kromozomu kayb\u0131 aras\u0131nda ili\u015fki oldu\u011funu g\u00f6steriyor. \u00d6rne\u011fin Almanya\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada, 60 ya\u015f \u00fczerindeki erkeklerde Y kayb\u0131 y\u00fcksek olanlar\u0131n kalp krizi riskinin artt\u0131\u011f\u0131 belirlendi. COVID-19\u2019daki \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131n cinsiyetler aras\u0131ndaki fark\u0131 da Y kayb\u0131 ile a\u00e7\u0131klanabiliyor. Fareler \u00fczerinde yap\u0131lan deneylerde ise Y\u2019siz kan h\u00fccrelerinin kalp fonksiyonunu bozdu\u011fu ve ya\u015fa ba\u011fl\u0131 hastal\u0131klar\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tespit edildi.
Bilim insanlar\u0131, Y kromozomunun DNA\u2019s\u0131n\u0131n tam \u00e7\u00f6z\u00fclmesinin ard\u0131ndan, hangi genlerin hangi sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha net belirlemeyi hedefliyor. Bu bulgular, erkek sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda Y kromozomunun sadece \u00fcreme i\u00e7in de\u011fil, genel v\u00fccut sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de kritik bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n\n\n\n