Uzmanlara g\u00f6re yeti\u015fkinler i\u00e7in ortalama g\u00fcnl\u00fck D vitamini ihtiyac\u0131 yakla\u015f\u0131k 400 IU olarak hesaplan\u0131rken, kandaki 12\u201320 ng\/ml aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu ki\u015fi i\u00e7in yeterli oldu\u011fu ve bu seviyelerin \u00fczerinin ek fayda sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Bir d\u00f6nem ra\u015fitizm hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tedavisiyle \u00f6ne \u00e7\u0131kan D vitamini, 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda \u00e7ok say\u0131da hastal\u0131kla ili\u015fkilendirilince \u201cmucize\u201d olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. Kanserden kalp hastal\u0131klar\u0131na, depresyondan diyabete kadar geni\u015f bir yelpazede etkili olabilece\u011fi \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ancak daha sonra yap\u0131lan kapsaml\u0131 klinik ara\u015ft\u0131rmalar, bu beklentilerin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n\n\n\n
D vitamini neden \u00f6nemli?
D vitamini, v\u00fccudun kalsiyum ve fosforu emmesine yard\u0131mc\u0131 olarak kemik sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda kritik rol oynuyor. Ayn\u0131 zamanda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi \u00fczerinde etkili oldu\u011fu ve iltihaplanmay\u0131 azaltabildi\u011fi belirtiliyor. \u0130nsan v\u00fccudu, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na maruz kald\u0131\u011f\u0131nda bu vitamini kendi \u00fcretebiliyor.
\u201cMucize vitamin\u201d alg\u0131s\u0131 nas\u0131l olu\u015ftu?
Scientific American’\u0131n haberine g\u00f6re; 2000\u2019li y\u0131llarda yap\u0131lan g\u00f6zlemsel \u00e7al\u0131\u015fmalar, d\u00fc\u015f\u00fck D vitamini seviyeleri ile bir\u00e7ok hastal\u0131k aras\u0131nda ili\u015fki oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Bu bulgular, D vitamini takviyelerinin hastal\u0131klar\u0131 \u00f6nleyebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesini g\u00fc\u00e7lendirdi. Bu d\u00f6nemde kitaplar yay\u0131mland\u0131, televizyon programlar\u0131nda eksiklik yayg\u0131n bir sorun olarak sunuldu ve takviye kullan\u0131m\u0131 h\u0131zla artt\u0131.
Ancak daha g\u00fc\u00e7l\u00fc kan\u0131t sunan randomize kontroll\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar farkl\u0131 sonu\u00e7lar ortaya koydu. Yakla\u015f\u0131k 26 bin ki\u015fiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen geni\u015f kapsaml\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmada, g\u00fcnl\u00fck D vitamini takviyesinin:
Kanser ve kalp hastal\u0131klar\u0131n\u0131 azaltmad\u0131\u011f\u0131
Kemik k\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6nlemedi\u011fi
Bili\u015fsel i\u015flevleri iyile\u015ftirmedi\u011fi
D\u00fc\u015fme riskini azaltmad\u0131\u011f\u0131 tespit edildi.
Benzer \u015fekilde, y\u00fcksek doz takviyelerin diyabet riskini de anlaml\u0131 bi\u00e7imde d\u00fc\u015f\u00fcrmedi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc.
Eksiklik sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar yayg\u0131n de\u011fil
Uzmanlara g\u00f6re toplumda yayg\u0131n D vitamini eksikli\u011fi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yanl\u0131\u015f yorumlardan kaynakland\u0131. Sa\u011fl\u0131k otoriteleri, kan seviyesinin 16\u201320 ng\/ml civar\u0131nda olmas\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu ki\u015fi i\u00e7in yeterli oldu\u011funu belirtiyor. Buna ra\u011fmen baz\u0131 rehberler daha y\u00fcksek seviyeleri hedef g\u00f6sterince \u201ceksiklik\u201d alg\u0131s\u0131 geni\u015fledi.
Veriler, \u00e7o\u011fu insan\u0131n zaten yeterli D vitamini d\u00fczeyine sahip oldu\u011funu ortaya koyuyor.
G\u00fcne\u015f en \u00f6nemli kaynak
Ara\u015ft\u0131rmalar, k\u0131sa s\u00fcreli g\u00fcne\u015f maruziyetinin bile yeterli D vitamini \u00fcretimi sa\u011flayabildi\u011fini g\u00f6steriyor. \u00d6rne\u011fin yaz aylar\u0131nda, v\u00fccudun yakla\u015f\u0131k d\u00f6rtte biri g\u00fcne\u015fe maruz kald\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcnde birka\u00e7 dakikal\u0131k \u0131\u015f\u0131k bile yeterli olabiliyor. Ayr\u0131ca v\u00fccut, D vitaminini depolayarak haftalarca kullanabiliyor.
G\u00fcnl\u00fck D vitamini ihtiyac\u0131 ve \u00f6nerilen miktar
Scientific American’\u0131n haberinde yer alan; ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re D vitamini i\u00e7in tek bir \u201cherkese uygun\u201d dozdan ziyade, ortalama ihtiya\u00e7lar \u00fczerinden bir de\u011ferlendirme yap\u0131l\u0131yor. 2011 y\u0131l\u0131nda ABD\u2019deki Institute of Medicine taraf\u0131ndan yap\u0131lan kapsaml\u0131 incelemeye g\u00f6re, yeti\u015fkin bir birey i\u00e7in ortalama g\u00fcnl\u00fck D vitamini ihtiyac\u0131 yakla\u015f\u0131k 400 IU olarak hesapland\u0131.
Ayn\u0131 de\u011ferlendirmede, kandaki D vitamini seviyesinin 12 ila 16 ng\/ml aral\u0131\u011f\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda kemik sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde doyuma ula\u015ft\u0131\u011f\u0131, 20 ng\/ml ve \u00fczerindeki seviyelerde ise ek bir sa\u011fl\u0131k avantaj\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtildi. Bu nedenle uzmanlar, toplumun b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n bu seviyelerde zaten yeterli D vitamini d\u00fczeyine sahip oldu\u011funu ifade ediyor.
Kimler takviye almal\u0131?
Uzmanlar, \u00e7o\u011fu sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyin takviyeye ihtiya\u00e7 duymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Ancak baz\u0131 gruplar i\u00e7in destek \u00f6neriliyor:
Anne s\u00fct\u00fcyle beslenen bebekler
Emilim bozuklu\u011fu olan hastalar
B\u00f6brek veya karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 bulunanlar
Uzun s\u00fcre hastanede kalanlar veya mide ameliyat\u0131 ge\u00e7irenler
Fazlas\u0131 da risk ta\u015f\u0131yabilir
D vitamini gerekli olsa da y\u00fcksek dozlar\u0131n ek fayda sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131, hatta baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda d\u00fc\u015fme riskini art\u0131rabilece\u011fi belirtiliyor. Uzmanlar, g\u00fcnl\u00fck 2.000 IU\u2019nun \u00fczerindeki dozlara temkinli yakla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor.
Bilimsel s\u00fcre\u00e7 ne g\u00f6steriyor?
D vitaminiyle ilgili s\u00fcre\u00e7, bilimsel bilginin zaman i\u00e7inde nas\u0131l de\u011fi\u015febildi\u011fini ortaya koyan bir \u00f6rnek olarak de\u011ferlendiriliyor. \u0130lk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek beklenti, daha kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarla dengelendi. Uzmanlar, vitaminlerin faydal\u0131 oldu\u011funu ancak \u201cher derde deva\u201d olarak g\u00f6r\u00fclmemesi gerekti\u011fini ifade ediyor.<\/p>\n\n\n\n