T\u00fcrkiye\u2019de her 10 kad\u0131ndan birinin ya\u015fam kalitesini do\u011frudan etkileyen endometriozis, rahim i\u00e7 tabakas\u0131n\u0131 olu\u015fturan dokunun rahim d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00f6lgelere yerle\u015fmesiyle ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Belirtileri farkl\u0131 hastal\u0131klarla benzerlik g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in \u00e7o\u011fu zaman te\u015fhis a\u015famas\u0131nda y\u0131llara varan gecikmeler ya\u015fanabiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Halk aras\u0131nda “\u00e7ikolata kisti” ismiyle bilinen endometriozis, T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcreme d\u00f6nemindeki 2 milyondan fazla kad\u0131n\u0131 etkisi alt\u0131na alan ciddi bir sa\u011fl\u0131k sorunu. Her 10 kad\u0131ndan birinde g\u00f6r\u00fclen bu hastal\u0131k, bazen organ kay\u0131plar\u0131na yol a\u00e7abiliyor, bazen de anne olmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rabiliyor. Rahim i\u00e7indeki dokunun rahim d\u0131\u015f\u0131na yay\u0131lmas\u0131yla olu\u015fan bu rahats\u0131zl\u0131k, belirtileri ba\u015fka hastal\u0131klarla benzerlik g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in maalesef y\u0131llarca fark edilemeyebiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Mart ay\u0131 “Endometriozis Fark\u0131ndal\u0131k Ay\u0131” dolay\u0131s\u0131yla d\u00fczenlenen “Ola\u011fan \u015e\u00fcpheli: Endometriozis” etkinli\u011finde konu\u015fan Kad\u0131n Hastal\u0131klar\u0131 ve Do\u011fum Uzman\u0131 Prof. Dr. Taner Usta, te\u015fhis s\u00fcrecinin gecikmesinin k\u0131s\u0131rl\u0131ktan b\u00f6brek kayb\u0131na kadar varan ciddi sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini vurgulad\u0131 ve g\u00fcncel tedavi y\u00f6ntemleri hakk\u0131nda bilgiler payla\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n
HER 10 KADINDAN B\u0130R\u0130 BU HASTALIKLA YA\u015eIYOR
D\u00fcnya genelinde olduk\u00e7a yayg\u0131n olan bu hastal\u0131\u011fa tan\u0131 konulmas\u0131n\u0131n bazen \u00e7ok uzun y\u0131llar s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Prof. Dr. Usta \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cRahmin i\u00e7 zar\u0131n\u0131n olmamas\u0131 gereken yere yerle\u015fip \u00f6zellikle de yumurtal\u0131klara yerle\u015fip, bazen de kom\u015fu organlara yerle\u015fip \u00e7ok ciddi a\u011fr\u0131larla seyredebilen, k\u0131s\u0131rl\u0131k yapabilen ve kad\u0131nlar\u0131n 20\u2019li ve 30\u2019lu ya\u015flar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kabilen bir hastal\u0131k olmas\u0131yla da \u00f6nem arz ediyor. 10 kad\u0131ndan 1 tanesini etkileyen bir riskten bahsediyoruz. Kontrole kad\u0131n do\u011fum uzman\u0131na gitmeli ve akla \u00f6zellikle \u00e7ikolata kisti hastal\u0131\u011f\u0131 geliyorsa bu konuyla ilgilenen kad\u0131n do\u011fum uzman\u0131n\u0131n g\u00f6rmesi \u00e7ok \u00f6nemli. \u0130lerleyince hastal\u0131k rahim, t\u00fcpler, yumurtal\u0131klar bir\u00e7ok yeri \u00e7ok etkilemi\u015f oluyor. Bu grup hastada i\u015fimiz \u00e7ok zor. Zaten asl\u0131nda bu fark\u0131ndal\u0131k etkinliklerinin en \u00f6nemli amac\u0131; erken tan\u0131 koyal\u0131m, tedaviyle ilgili f\u0131rsat zaman\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rmayal\u0131m.\u201d<\/p>\n\n\n\n
KARIN A\u011eRISI D\u0130\u011eER RAHATSIZLIKLARLA KARI\u015eTIRILMAMALI
Endometriozisin sebep oldu\u011fu a\u011fr\u0131lar\u0131n farkl\u0131 hastal\u0131klar\u0131n belirtileriyle benzerlik g\u00f6sterdi\u011fini ifade eden Usta, tan\u0131 s\u00fcrecindeki gecikmelere dikkat \u00e7ekti: \u201cKar\u0131ndaki a\u011fr\u0131lar bir\u00e7ok hastal\u0131kta g\u00f6r\u00fclebiliyor. Mesela bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131yla kar\u0131\u015fabiliyor veya hassas ba\u011f\u0131rsak sendromu ile kar\u0131\u015fabiliyor. Ama pelvik b\u00f6lgede bir kad\u0131nda adetlerle ba\u011flant\u0131l\u0131 veya yumurtlamayla ba\u011flant\u0131l\u0131 e\u011fer bir a\u011fr\u0131 durumu varsa mutlaka akla endometriozis gelmeli. Bir\u00e7ok durumda da kar\u015f\u0131m\u0131za endometriozis \u00e7\u0131k\u0131yor.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Tedavi s\u00fcre\u00e7lerine de de\u011finen Prof. Dr. Usta, ila\u00e7 tedavilerinden s\u0131kl\u0131kla yararland\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti: “Tedavide ila\u00e7 tedavilerinden \u00e7ok faydalan\u0131yoruz. Endometriozis e\u011fer yumurtal\u0131k rezervini azaltt\u0131ysa yumurtalar\u0131 dondurma veya embriyo dondurma gibi tedavi se\u00e7eneklerini mutlaka d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz ve hastayla tart\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00d6zellikle \u00e7ok derin tutulumlar, organlar\u0131 tehdit eden tutulumlar var veya \u015f\u00fcpheli bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc varsa da b\u00f6yle bir durumda cerrahi tedaviye ba\u015fl\u0131yoruz.”<\/p>\n\n\n\n
“7 YILDA TANIM ALDIM, KE\u015eKE DAHA \u00d6NCE B\u0130LSEYD\u0130M”
Etkinli\u011fe kat\u0131lan 48 ya\u015f\u0131ndaki Aygen Yap\u0131c\u0131karde\u015fler, tam 7 y\u0131l boyunca hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ne oldu\u011funun anla\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bir y\u0131l \u00f6nce ba\u011f\u0131rsaklar\u0131na da yay\u0131lan \u2018ba\u011f\u0131rsak endometriozisi\u2019 tan\u0131s\u0131 alan Yap\u0131c\u0131karde\u015fler, ge\u00e7ti\u011fimiz ay ameliyat masas\u0131na yatt\u0131. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcreci \u015fu s\u00f6zlerle \u00f6zetledi:<\/p>\n\n\n\n
\u201cBundan 8 sene kadar \u00f6nce sol t\u00fcp\u00fcmde t\u0131kan\u0131kl\u0131k oldu\u011fu fark edildi, fakat o zaman te\u015fhis konulmad\u0131. Endometriozis kelimesini de asl\u0131nda \u00e7ok yak\u0131n bir zamanda duydum. 2024\u2019\u00fcn Aral\u0131k ay\u0131nda yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131m check-upta doktorlar\u0131mdan bir tanesi \u2018\u00e7ikolata kisti ama bu endometriozis olabilir\u2019 dedi. Benim i\u00e7in kistti, \u00e7ok bir \u015fey ifade etmiyordu a\u00e7\u0131k s\u00f6yleyeyim bu konuda tabiri caizse cahil oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bu kelime \u2018kist\u2019 demek ki dedim ve \u00e7ok \u00f6nemsemedim ama doktorum \u00fczerine gitti, 3 ay sonra tekrar kontrole \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Ba\u015fka bir \u015fikayetim var m\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ama ben yine ayn\u0131 \u015fekilde rahimle ba\u011f\u0131rsak aras\u0131nda bu kadar b\u00fcy\u00fck bir ili\u015fki oldu\u011funu bir kad\u0131n olarak bilmiyordum. Benim te\u015fhisim Derin Endometriozis olarak konuldu ama ba\u011f\u0131rsak endometriozisydi as\u0131l, evet rahimde endometriozis vard\u0131 ama ba\u011f\u0131rsa\u011fa da s\u0131\u00e7ram\u0131\u015ft\u0131. Te\u015fhis konuldu\u011funda 4,5 cm kadar ba\u011f\u0131rsakta endometriozis vard\u0131\u201d<\/p>\n\n\n\n
Her y\u0131l d\u00fczenli kontrol yapt\u0131rmas\u0131na ra\u011fmen te\u015fhisin \u00e7ok ge\u00e7 konuldu\u011funu belirten Yap\u0131c\u0131karde\u015fler, erken tan\u0131n\u0131n \u00f6nemini \u015fu s\u00f6zlerle vurgulad\u0131: “Yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131m checkuplarda sol t\u00fcp\u00fcm\u00fcn t\u0131kal\u0131 oldu\u011fu fark edildi ama te\u015fhis 8 y\u0131l \u00f6nce konulmad\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla ben endometriozis kelimesini 8 y\u0131l \u00f6nce de\u011fil, son 1 sene i\u00e7erisinde yapt\u0131\u011f\u0131m g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde duydum. Bir ay \u00f6nce oldu\u011fum ameliyat\u0131n sonucunda da asl\u0131nda o tarihte t\u00fcp\u00fcm\u00fcn t\u0131kal\u0131 olmas\u0131n\u0131n sebebinin de endometriozis oldu\u011fu \u00e7ok yeni ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu. Belki 8 sene \u00f6nce tan\u0131 konulsayd\u0131 farkl\u0131 bir tedavi uygulan\u0131rd\u0131, ba\u011f\u0131rsak yoluna gitmezdi, ba\u011f\u0131rsak endometrizoisi olarak s\u00e7\u0131rmay\u0131p medikal tedaviyle sonu\u00e7lan\u0131rd\u0131 belki de.”<\/p>\n\n\n\n
“HAM\u0130LEL\u0130\u011e\u0130M\u0130N 30. HAFTASINDA ALDI\u011eIM HABERLE \u015eOK OLDUM”
28 ya\u015f\u0131ndaki \u00d6yk\u00fc G\u00fcncan ise 2023 y\u0131l\u0131nda rutin kontrolde hi\u00e7bir \u015fikayeti yokken tan\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak durumu pek \u00f6nemsemedi\u011fini payla\u015ft\u0131. Evlili\u011finden k\u0131sa s\u00fcre sonra kisti patlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in acil ameliyata al\u0131nan G\u00fcncan, hamilelik d\u00f6neminde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 endi\u015feyi \u015fu \u015fekilde anlatt\u0131:<\/p>\n\n\n\n
“Herhangi bir sorun yok diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk fakat \u00e7ikolata kisti b\u00fcy\u00fcmeye devam etmi\u015f i\u00e7erde. Kist hamile kal\u0131nca da b\u00fcy\u00fcmeye devam etti ve doktorum, o s\u00fcreci takip eden doktorum yani sorun yaratmad\u0131 en ba\u015fta ama 30. Haftaya geldi\u011fimizde \u2018bu \u015fekilde do\u011fum yapt\u0131ramayaca\u011f\u0131m dedi. Daha sonra yeni bir doktor aray\u0131\u015f\u0131na girdik ve Taner hocay\u0131 bulduk, sa\u011f olsun kabul etti bizi.”<\/p>\n\n\n\n
S\u0131k\u0131 bir takibe al\u0131nan G\u00fcncan’\u0131n durumu do\u011fuma kadar izlendi. 30. haftada 6 santimetre olan kist, do\u011fum an\u0131nda 8 santimetreye ula\u015ft\u0131. Sezaryen s\u0131ras\u0131nda kisti bo\u015falt\u0131lan G\u00fcncan, hem bebe\u011fine kavu\u015ftu hem de bu sa\u011fl\u0131k sorunundan kurtulmu\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n