Sosyal a\u011flarda payla\u015f\u0131lan k\u0131sa videolar ve dijital i\u00e7erikler, pek \u00e7ok bireyin kendisi ya da yak\u0131nlar\u0131 i\u00e7in “DEHB”, “Bipolar”, “Borderline” gibi psikiyatrik etiketler kullanmas\u0131na sebebiyet verebiliyor. Fakat uzman g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 te\u015fhisleri, yaln\u0131zca birka\u00e7 semptoma dayan\u0131larak veya internetteki testlerle belirlenemez. Psikiyatri Uzman\u0131 Dr. Pelin Ta\u015f, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 konusundaki bilincin k\u0131ymetli oldu\u011funu ancak her duygu durumunun bir rahats\u0131zl\u0131k olarak tan\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ciddi problemlere zemin haz\u0131rlayabilece\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Son d\u00f6nemde dijital platformlarda ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na dair i\u00e7eriklerin ivme kazanmas\u0131, pek \u00e7ok bireyin kendisini t\u0131bbi bir terimle tan\u0131mlamas\u0131na zemin haz\u0131rl\u0131yor. Bilhassa \u201cDEHB\u201d, \u201cBipolar\u201d, \u201cBorderline\u201d ve \u201cAnksiyete bozuklu\u011fu\u201d gibi kavramlar g\u00fcndelik konu\u015fma diline yerle\u015fmi\u015f durumda. Psikiyatri Uzman\u0131 Dr. Pelin Ta\u015f, bu alandaki fark\u0131ndal\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n k\u0131ymetli oldu\u011funu ancak te\u015fhis koyma a\u015famas\u0131n\u0131n san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar kolay ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini vurgulad\u0131. Dr. Ta\u015f, \u201cRuh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 tan\u0131lar\u0131 bir hisle ya da k\u0131sa bir video izleyerek konulmaz. Tan\u0131lar psikiyatristler taraf\u0131ndan uluslararas\u0131 tan\u0131 sistemlerine g\u00f6re de\u011ferlendirilir. Tan\u0131 koyarken yaln\u0131zca belirtilerin varl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil; s\u00fcresi, \u015fiddeti ve ki\u015finin g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n\u0131 ne kadar etkiledi\u011fi de dikkate al\u0131n\u0131r\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n\n\n\n
D\u0130KKAT DA\u011eINIKLI\u011eI HER ZAMAN DEHB \u0130LE \u0130L\u0130\u015eK\u0130L\u0130 DE\u011e\u0130LD\u0130R
Son y\u0131llarda en \u00e7ok kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorulardan biri de \u201cAcaba DEHB miyim?\u201d sorusu oluyor. G\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131da odaklanma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, unutkanl\u0131k ya da \u00e7abuk s\u0131k\u0131lma gibi durumlar ya\u015fayan bir\u00e7ok ki\u015fi, bu semptomlar\u0131 Dikkat Eksikli\u011fi ve Hiperaktivite Bozuklu\u011fu (DEHB) ile ili\u015fkilendirme e\u011filimi g\u00f6steriyor. Dr. Ta\u015f\u2019a g\u00f6re bu yakla\u015f\u0131m her zaman isabetli bir de\u011ferlendirme te\u015fkil etmiyor. Modern hayat\u0131n yo\u011fun dijital uyaranlar\u0131n\u0131n pek \u00e7ok insanda konsantrasyon kayb\u0131na yol a\u00e7abildi\u011fini belirten Dr. Ta\u015f \u015fu uyar\u0131y\u0131 payla\u015ft\u0131: \u201cDEHB yaln\u0131zca hareketli olmak ya da zaman zaman unutkanl\u0131k ya\u015famak de\u011fildir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u00fcrekli ekranlara maruz kalmak dikkat s\u00fcresini k\u0131saltabiliyor. Modern ya\u015fam\u0131n getirdi\u011fi dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ile klinik DEHB\u2019yi birbirinden ay\u0131rmak gerekir.\u201d<\/p>\n\n\n\n
“HER KAYGI ANKS\u0130YETE BOZUKLU\u011eU DE\u011e\u0130L”
Kayg\u0131, insano\u011flunun do\u011fal savunma mekanizmas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. S\u0131nav \u00f6ncesi heyecan duymak ya da kritik bir g\u00f6r\u00fc\u015fme \u00f6ncesi gergin hissetmek asl\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir reaksiyon. Fakat anksiyete bozuklu\u011fu, bu durumdan \u00e7ok daha farkl\u0131 bir klinik tabloyu i\u015faret ediyor. Psikiyatri Uzman\u0131 Dr. Pelin Ta\u015f, \u201cAnksiyete bozuklu\u011funda kayg\u0131 a\u015f\u0131r\u0131, kontrol edilmesi g\u00fc\u00e7 ve uzun s\u00fcrelidir. \u00c7arp\u0131nt\u0131, nefes darl\u0131\u011f\u0131, mide bulant\u0131s\u0131 ve kas gerginli\u011fi gibi fiziksel belirtiler e\u015flik edebilir. Bu noktada ki\u015fi g\u00fcnl\u00fck i\u015flevlerini s\u00fcrd\u00fcrmekte zorlan\u0131r\u201d diyerek kritik bir ayr\u0131m\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n\n\n\n
Ta\u015f, sosyal a\u011flarda en \u00e7ok kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan olgulardan birinin de depresyon oldu\u011funa i\u015faret ediyor. Keder, moralsizlik veya hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gibi hislerin hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu aktaran Dr. Ta\u015f, klinik depresyonun \u00e7ok daha farkl\u0131 bir tablo oldu\u011funu bildirdi. Maj\u00f6r depresyon te\u015fhisi i\u00e7in en az iki hafta devam eden mutsuzluk hali, ilgi kayb\u0131, enerjide d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, uyku ve i\u015ftah de\u011fi\u015fimleri gibi semptomlar\u0131n bir arada g\u00f6zlenmesi gerekiyor. Depresyon sadece \u2018can\u0131m s\u0131kk\u0131n\u2019 demek de\u011fildir; bireyin ya\u015fam sevincinin ve i\u015flevselli\u011finin ciddi oranda gerilemesidir.\u201d<\/p>\n\n\n\n
B\u0130POLAR BOZUKLUK NED\u0130R?
Duygusal ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar tecr\u00fcbe eden bir\u00e7ok ki\u015fi kendisinde bipolar bozukluk olabilece\u011fi \u015f\u00fcphesini ta\u015f\u0131yor. Oysa bipolar bozukluk, belirli klinik fazlarla tan\u0131mlanan bir rahats\u0131zl\u0131k. Dr. Ta\u015f, bipolar bozuklukta depresif d\u00f6nemlerin yan\u0131 s\u0131ra mani veya hipomani ataklar\u0131n\u0131n da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaydederek: \u201cMani d\u00f6nemlerinde g\u00fcnler hatta haftalar s\u00fcren az uyku ihtiyac\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 enerji, ta\u015fk\u0131nl\u0131k, h\u0131zl\u0131 konu\u015fma, d\u00fc\u015f\u00fcncelerin h\u0131zlanmas\u0131, kontrols\u00fcz para harcama gibi belirtiler ortaya \u00e7\u0131kar. Tek ba\u015f\u0131na duygusal ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar ya\u015famak bipolar bozukluk anlam\u0131na gelmez” s\u00f6zlerini ekledi.<\/p>\n\n\n\n