K\u0131r\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131 azaltmak i\u00e7in d\u00fcnya genelinde milyonlarca ki\u015fi taraf\u0131ndan kullan\u0131lan botoks genellikle g\u00fcvenli kabul ediliyor. Ancak baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, uzun s\u00fcreli kullan\u0131m\u0131n y\u00fcz kaslar\u0131nda kal\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fimlerden duygular\u0131 alg\u0131lama bi\u00e7imine kadar uzanan etkiler yaratabilece\u011fini g\u00f6steriyor.
K\u0131r\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131 azaltmak i\u00e7in kullan\u0131lan botoks, d\u00fcnya genelinde en yayg\u0131n kozmetik i\u015flemlerden biri. Her y\u0131l milyonlarca enjeksiyon uygulan\u0131yor ve tedavi genellikle g\u00fcvenli kabul ediliyor. Ancak son y\u0131llarda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, botoksun uzun vadeli etkilerine ili\u015fkin yeni sorular g\u00fcndeme getiriyor.
Botoks, Clostridium botulinum bakterisinin \u00fcretti\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc bir n\u00f6rotoksinden elde ediliyor. Bu madde, sinirlerin kaslara g\u00f6nderdi\u011fi sinyalleri ge\u00e7ici olarak engelleyerek kaslar\u0131n gev\u015femesine neden oluyor. B\u00f6ylece k\u0131r\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar ve ince \u00e7izgiler birka\u00e7 ay boyunca azal\u0131yor.
Botoksun etkisi genellikle \u00fc\u00e7 ila d\u00f6rt ay s\u00fcr\u00fcyor ve bu nedenle i\u015flemin d\u00fczenli olarak tekrarlanmas\u0131 gerekiyor.
Yan etkiler genellikle hafif
Uzmanlara g\u00f6re botoksun en yayg\u0131n yan etkileri hafif ve ge\u00e7ici. Enjeksiyon yap\u0131lan b\u00f6lgede a\u011fr\u0131, \u015fi\u015flik, morarma, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 ya da grip benzeri belirtiler g\u00f6r\u00fclebiliyor. Baz\u0131 ki\u015filerde ge\u00e7ici kas zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 veya g\u00f6z kapa\u011f\u0131nda d\u00fc\u015fme de ya\u015fanabiliyor.
Ancak nadir de olsa daha ciddi reaksiyonlar ortaya \u00e7\u0131kabiliyor. ABD Hastal\u0131k Kontrol ve \u00d6nleme Merkezleri (CDC), 2024 y\u0131l\u0131nda sahte veya yanl\u0131\u015f uygulanm\u0131\u015f botoks nedeniyle 22 kad\u0131nda zararl\u0131 reaksiyonlar g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu vakalar\u0131n 11\u2019i hastaneye kald\u0131r\u0131l\u0131rken alt\u0131 ki\u015fiye botulizm riski nedeniyle antitoksin verildi.
Belirtiler aras\u0131nda \u00e7ift g\u00f6rme, yutma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, konu\u015fma bozuklu\u011fu, solunum g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, halsizlik ve kas zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 yer ald\u0131. T\u00fcm vakalar\u0131n, yetkisiz ki\u015filer taraf\u0131ndan sa\u011fl\u0131k kurulu\u015fu d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131lan enjeksiyonlardan sonra ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bildirildi.
Uzmanlar bu t\u00fcr risklerin \u00e7o\u011funlukla sahte veya kontrols\u00fcz \u00fcr\u00fcnlerden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. University College London\u2019dan plastik cerrahi profes\u00f6r\u00fc Ash Mosahebi, do\u011fru \u00fcretilmi\u015f ve uygun dozda kullan\u0131lan botulinum toksininin ciddi yan etkilere yol a\u00e7ma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu belirtiyor.
Uzun vadeli etkiler h\u00e2l\u00e2 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor
Botoksun uzun vadeli etkilerine dair veriler ise s\u0131n\u0131rl\u0131. \u00c7o\u011fu klinik \u00e7al\u0131\u015fma hastalar\u0131 yaln\u0131zca birka\u00e7 ay boyunca takip ediyor.
Bununla birlikte baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, uzun s\u00fcreli kullan\u0131m\u0131n y\u00fcz kaslar\u0131nda kal\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fikliklere yol a\u00e7abilece\u011fini g\u00f6steriyor. 2022\u2019de yay\u0131mlanan bir inceleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, d\u00fczenli botoks yapt\u0131ran ki\u015filerde son enjeksiyondan d\u00f6rt y\u0131l sonra bile kas yap\u0131s\u0131 ve i\u015flevinde de\u011fi\u015fiklikler g\u00f6r\u00fclebildi\u011fini ortaya koydu.
Kaslar\u0131n uzun s\u00fcre kullan\u0131lmamas\u0131 zamanla zay\u0131flamalar\u0131na yol a\u00e7abiliyor. Mosahebi\u2019ye g\u00f6re, y\u00fcz kaslar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli olarak fel\u00e7 edilmesi de benzer bir etki yaratabiliyor ve bu durum baz\u0131 ki\u015filerde mimiklerin azalmas\u0131na neden olabiliyor.
Beyin ve duygular \u00fczerinde etkisi olabilir mi?
Botoksun psikolojik etkileri de ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. 2023\u2019te yap\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli bir beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, botoks enjeksiyonundan sonra baz\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131larda duygular\u0131 i\u015fleyen beyin b\u00f6lgelerinde farkl\u0131 aktivite g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koydu.
Bilim insanlar\u0131na g\u00f6re bunun nedeni, insanlar\u0131n ba\u015fkalar\u0131n\u0131n duygular\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in fark\u0131nda olmadan y\u00fcz ifadelerini taklit etmeleri olabilir. Botoks y\u00fcz kaslar\u0131n\u0131 fel\u00e7 etti\u011fi i\u00e7in bu taklit mekanizmas\u0131 s\u0131n\u0131rlanabilir ve bu da duygular\u0131n alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 etkileyebilir.
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, ka\u015f \u00e7atmay\u0131 zorla\u015ft\u0131ran botoksun depresyon belirtilerini azaltabilece\u011fini de \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
Risk nas\u0131l azalt\u0131labilir?
Uzmanlara g\u00f6re botoksun g\u00fcvenli\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulaman\u0131n kim taraf\u0131ndan ve hangi ko\u015fullarda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131. Uzmanlar, enjeksiyonlar\u0131n mutlaka lisansl\u0131 sa\u011fl\u0131k profesyonelleri taraf\u0131ndan ve t\u0131bbi ortamlarda yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor.
Botoks \u00fcreticisi Allergan Aesthetics de kullan\u0131c\u0131lar\u0131n yaln\u0131zca yetkili sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na ba\u015fvurmalar\u0131 gerekti\u011fini belirtiyor.
Bilim insanlar\u0131na g\u00f6re do\u011fru \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131nda botoksun g\u00fcvenlik profili genel olarak olduk\u00e7a iyi. Ancak kozmetik ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131k\u00e7a, uzun vadeli etkilerinin daha kapsaml\u0131 bi\u00e7imde incelenmesi gerekti\u011fi vurgulan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n